Mô hình trồng lan Mokara ứng dụng công nghệ sinh học

Mô hình trồng lan Mokara ứng dụng công nghệ sinh học

Mô hình trồng lan mokara ứng dụng công nghệ sinh học by Sở NNKH | Mo hinh trong lan mokara ung dung cong nghe sinh hoc

Trồng hoa lan cắt cành tuy đầu tư và chăm sóc khá công phu nhưng thu nhập mang lại cho nông dân cao gấp từ 7 - 10 lần so với các loại cây trồng khác tại địa phương.

Từ sau ngày thành lập đến nay, Trung tâm Nông nghiệp Công nghệ cao (NNCNC) Khánh Hòa đã phát huy lợi thế một đơn vị nghiên cứu để sản xuất được nhiều giống chất lượng lượng cao trong đó mang lại hiệu quả kinh tế nhất là giống hoa lan cắt cành Mokara… Trung tâm đã và đang đáp ứng nhu cầu về giống chất lượng cao cho nông dân Khánh Hòa và các tỉnh duyên hải miền Trung.

1. Hướng đi hiệu quả

- Tại vườn lan rộng hàng ngàn mét vuông đang độ nở hoa của Trung tâm, kỹ sư Trương Vi - người trực tiếp chăm sóc vườn lan cho biết: Năm 2009, Khánh Hòa chưa có cơ sở nào trồng được giống lan cắt cành. Tất cả lượng hoa lan được người tiêu dùng ưa chuộng tại đây đều phải nhập về từ TP.Hồ Chí Minh hoặc Đà Lạt. Xét thấy điều kiện khí hậu và cơ sở vật chất ở đây phù hợp với giống hoa lan cắt cành, lãnh đạo Trung tâm đã nhập về từ Thái Lan giống lan Mokara với số lượng 1.350 cây có chiều cao từ 25 - 30cm gồm 8 dòng khác nhau như Banana, Jetty, đỏ lá vạt... đưa về trồng thử nghiệm.

- Kỹ sư Vi cho biết, trồng hoa lan cắt cành tuy đầu tư và chăm sóc khá công phu nhưng thu nhập mang lại cho nông dân cao gấp từ 7- 10 lần so với các loại cây trồng khác tại địa phương.

- Sau vài năm thử nghiệm thành công với tỷ lệ sống gần như tuyệt đối, năm 2011, Trung tâm NNCNC Khánh Hòa đã nhập thêm từ Thái Lan tổng cộng 2.500 cây hoa lan Mokara, nâng tổng số hoa lan Mokara của Trung tâm lên 9.650 cây. Trên cơ sở đó, Trung tâm cũng đã phát huy lợi thế, sử dụng công nghệ cao để chủ động nhân giống bằng phương pháp cấy mô được 15.000 cây.

- Và năm 2011 cũng là năm đầu tiên Trung tâm thu hoạch cành hoa Mokara bán ra thị trường, được khách hàng rất ưa chuộng. Hiện nay, diện tích lan Mokara đang cho thu hoạch của Trung tâm đã là 1.800m2. Banana, Jetty và đỏ lá vạt là những dòng được thị trường ưa chuộng. Được biết, với giá hoa lan cắt cành từ 8.000 - 10.000 đồng/cành, hiện nay chỉ riêng bán cành hoa lan, Trung tâm đã thu về 800 triệu đồng/năm. Kỹ sư Vi cho biết, trồng hoa lan cắt cành tuy đầu tư và chăm sóc khá công phu nhưng thu nhập mang lại cho nông dân cao gấp từ 7 - 10 lần so với các loại cây trồng khác tại địa phương.

2. Định hướng phát triển

- Anh Võ Văn Thắng - Trưởng phòng Kinh doanh Trung tâm NNCNC Khánh Hòa chia sẻ: "Với những kết quả đạt được rất khả quan này, trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu đầu tư với quy mô công nghệ hiện đại trên diện tích 2 - 3ha". Trung bình các loại lan cho ra từ 3 - 4 cành hoa, mỗi tuần cho thu hoạch từ 2 - 3 lần tùy theo đơn đặt hàng, cá biệt có những dòng cho 6 -7 cành, cho thu nhập rất cao. Hiện nay thị trường chủ yếu của Trung tâm là trong tỉnh, một số nơi ngoài tỉnh như Thừa Thiên- Huế, Phú Yên, Đồng Nai đã liên hệ với trung tâm để mua nhưng không có hoa để cung cấp.

- Ông Mai Xuân Thương - Giám đốc Trung tâm thì cho biết: "Chúng tôi đã xác định sẽ đầu tư cho phát triển các giống hoa. Trong đó trọng tâm là hoa lan Mokara với kế hoạch mở rộng phát triển vùng trồng hoa lan cắt cành của Trung tâm thành vùng sản xuất giống lan và hoa lan lớn nhất miền Trung".

Hoa Phong Lan tý hon ở Việt Nam

Hoa Phong Lan tý hon ở Việt Nam

Hoa phong lan tý hon ở Việt Nam by Sưu tâm | Hoa phong lan ty hon o Viet Nam

Gần như là một nguyên lý: “Những vật gì nhỏ luôn có vẻ đẹp khó tin”. Bạn có thừa nhận vấn đề chúng tôi đề cập không? Nếu không bạn hãy so sánh để kiểm tra lại những gì bạn đã từng gặp trong cuộc sống.

 

 Với hoa lan cũng không nằm ngoài quy luật đó. Bạn có tin được không, khi cả chùm phong lan rực rỡ có kích thước không nhỏ hơn đầu ngón tay của một người... Thế nhưng ở Việt Nam có không ít loài phong lan như vậy các bạn à. Chắc bạn là người yêu thích lan, bạn đã gặp không ít những loài hoa lan như thế.

Kỹ thuật nhân giống hoa Địa Lan

Kỹ thuật nhân giống hoa Địa Lan

Kỹ thuật nhân giống hoa địa lan by Sở KH&CN LC | Ky thuat nhan giong hoa dia lan

Hoa Lan là loại hoa vương giả, với vẻ đẹp quý phái, nên khắp nơi trên thế giới ngày càng có nhiều người thích chơi hoa lan. Chính vì vậy hoa Lan là sản phẩm trồng trọt luôn có giá trị kinh tế cao bắt nhịp với thị trường hiện nay. Ngày nay đã xuất hiện nhiều cơ sở kinh doanh hoa lan với nhiều chủng loại khác nhau. Do đó việc nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô invitro tạo ra hàng loạt cây con ổn định về mặt di truyền, cung cấp đúng thời điểm, đồng nhất về phẩm chất, kích thước, màu sắc, sạch bệnh với số lượng lớn.


1. Giai đoạn chọn mẫu
- Mẫu phải lấy từ cây mẹ hoặc cây đầu dòng đã được tuyển chọn.

- Cách chọn mẫu quả: quả to, không bị sâu bệnh, vừa đến độ chín vào tháng 8-9 là tốt nhât.

- Cách chọn mẫu chồi: Mẫu càng nhỏ, càng ngắn càng tốt, song chỉ nhỏ đến mức cho phép.Vì

2. Khử trùng mẫu cấy
- Cách khử trùng mẫu quả: Quả lấy về cắt bỏ vợi phần cuống sau đó rửa với nước cất 4 - 5 lần → rửa bằng xà phòng → rửa bằng nước cất 4 - 5 lần → rửa bằng cồn 70 độ.

- Cách khử trùng mẫu chồi: Chồi mang về cắt bỏ bớt phần lá rồi rửa bằng nước cất 4 - 5 lần→ rửa bằng xà phòng → rửa nước cất 4-5 lần → rửa bằng cồn70o. Khử trùng trong tủ cấy

- Khử trùng mẫu quả: Rửa lại với nước cất vô trùng 4 - 5 lần → ngâm trong HgCl2 0,1% 10 - 12 phút → rửa nước cất vô trùng 4 - 5 lần, sau đó gắp vào đĩa petri vô trùng, dùng dao cấy, panh cấy lấy hạt ra đưa vào môi trường nhân giống ban đầu.

- Khử trùng mẫu chồi: Rửa lại với nước cất vô trùng 4 - 5 lần → ngâm trong HgCl2 0,1% trong vòng 5 - 7 phút → rửa với nước cất vô trùng 4 - 5 lần → gắp mầm ra đĩa petri vô trùng rồi cẩn thận tách hết các lá non → Khử lại bằng HgCl2 0,1% trong vòng 1 phút → rửa với nước cất vô trùng 4 - 5 lần → đưa chồi vào môi trường nhân giống ban đầu.

3. Nhân giống
- Môi trường nhân giống hoa địa lan là môi trường MS (Murashigeskoog,1962) và có bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng với tỉ lệ phù hợp tùy loài.

- Môi trường vào mẫu hạt:
+ MS + 100ml nước dừa + 20g đường + 50g khoai tây + 5,2g agar/1 lít.
+ Sau 6 - 8 tuần cấy chuyển sang môi trường nhân nhanh.
+ MS + 100ml nước dừa + 1mg Kinitin + 20g đường + 5,2g agar/ 1 lít
+ Sau 8 - 12 tuần cấy chuyển sang môi trường ra rễ

- Môi trường vào mẫu chồi:
+ Môi trường vào chồi ban đầu:
+ MS + 100ml nước dừa + 10g đường + 1,5mg BA + 4,6g agar/1 lít,
+ Sau 6 - 8 tuần chuyển sang môi trường nuôi cấy lát mỏng
+ MS + 100ml nước dừa + 10g đường + 1mg Kinitin + 4,6g agar/1 lít
+ Sau 6 - 8 tuần chuyển sang môi trường nhân nhanh.
+ MS+ 100ml nước dừa+ 1mg Kinitin+ 20g đường+ 5,2g agar/ 1lít
* Lưu ý: Nhiệt độ thích hợp để nhân giống địa lan là 22 – 26 độ C, pH thích hợp 5,5 - 6.

4. Tái sinh cây hoàn chỉnh in vitro
Khi số cây giống đạt tiêu chuẩn cần thiết, chúng ta cấy chuyển sang môi trường ra rễ (MS+ 10g đường+ 0,3mg NAA+ 1g than hoạt tính+ 5,2g agar/1 lít)

5. Chuyển cây ra vườn ươm
Khi cây đạt tiêu chuẩn cao 5 - 7cm, 3 - 4 lá, có rễ thật dài 3 - 4cm chúng ta tiến hành ra cây với giá thể dớn, dinh dưỡng. N:P:K+ vi lượng+ Vi ta min sau 3 - 4 tháng đưa ra vườn sản suất.

Kỹ thuật chiết tách Lan

Kỹ thuật chiết tách Lan

Kỹ thuật chiết tách lan by Bắc Ninh | Ky thuat chiet tach lan

Đăng lan (còn gọi là Hoàng lan hay Lan Dendrobium) là giống lan đa thân (được trồng khá phổ biến ở nhiều nơi) sau khi trồng vài năm chúng đẻ ra nhiều nhánh chật kín hết chậu, đến lúc này người chơi lan phải tách chiết ra để trồng lại...

- Tuy nhiên do người chơi đa số là mua sẵn chậu lan từ cửa hàng bán lan về chưng chơi nên gặp trường hợp này họ lại tỏ ra lúng túng không biết nên xử lý thế nào.

- Để xử lý việc này chúng tôi xin mách các bạn chơi lan “tài tử” kinh nghiệm tách chiết và thay chậu cho cây đăng lan của một số nghệ nhân ở TP Mỹ Tho (Tiền Giang). Cách làm của họ như sau: Trước khi “nhổ” cây lan ra khỏi chậu phải tưới đẫm nước (hoặc ngâm cả chậu vào trong nước), vài phút sau khi rễ mềm thì đặt chậu nằm ngang, nắm chặt phần gốc kéo mạnh để cả bụi lan tụt ra khỏi chậu, nếu rễ bám chặt quá thì dùng mũi dao sắc, nhọn khoanh nhẹ một vòng xung quanh mép chậu để cắt đứt những rễ bám chắc vào thành chậu.

- Sau khi lấy bụi lan ra khỏi chậu, rửa sạch gốc rễ để loại bỏ chất trồng cũ, cắt bỏ rễ già đã bị khô chết, giữ lại rễ còn tốt và cắt ngắn chỉ để dài 5 - 6cm. Dùng dao sắc hơ qua ngọn lửa hoặc lau bằng cồn 90 độ, cắt tách mỗi bụi ra thành nhiều đơn vị, mỗi đơn vị có hai đến ba thân và hai đến ba mắt mầm ngủ, dùng vôi bôi vào chỗ vết cắt để vết cắt không bị hư thối.

- Chậu trồng nên dùng loại bằng đất nung có nhiều lỗ để thoát nước và cho rễ lan đeo bám, kích thước chậu tuỳ thuộc vào độ lớn của nhánh lan định trồng. Chất trồng nên dùng than gỗ ngâm nước một ngày, vớt ra cho ráo rồi đập thành cục nhỏ kích thước 3 - 5cm. Xếp cục lớn dưới đáy chậu, cục nhỏ bên trên. Nhớ để mặt trên của lớp than cách mép chậu 2 - 3cm.

- Dùng cây kẽm (lớn cỡ cây căm (nan hoa) xe đạp) làm cây ty, uốn gắn cây ty vào mép chậu, đặt cây lan lên mặt lớp than rồi cột thân cây lan vào cây ty để cây lan không bị đổ ngã khi chúng chưa kịp ra rễ bám chắc vào lớp than và thành chậu. Khi trồng nhớ đặt cây lan ở gần mép chậu và xoay hướng mọc của cây lan con vào giữa để sau này cây lan con mọc dần về phía giữa chậu, chậu lan sẽ cân đối. Để giữ ẩm nên phủ một lớp mỏng xơ dừa hay dớn sợi lên phía trên lớp than.

- Trồng xong đưa chậu lan vào chỗ mát, ẩm cao, tưới nước, phân hoặc phun phân bón lá: Atonic, Bayfolan, Grow more (loại 30 – 10 - 10) và thuốc kích thích ra rễ Rootone. Khi thấy cây lan ra rễ non thì đưa dần chậu lan ra chỗ có ánh sáng rồi đưa lên giàn.

Kinh nghiệm trồng lan Cattleya

Kinh nghiệm trồng lan Cattleya

Kinh nghiệm trồng lan Cattleya by Cây Cảnh | Kinh nghiem trong lan Cattleya

Lan Cattleya được mệnh danh là “hoàng hậu” các loại lan, sự quý phái của giống hoa này ngày càng thu hút nhiều người. Ngoài việc nhân giống bằng tách chồi, lan Cattleya được cấy mô đang trở nên phổ biến. Tuy nhiên việc chăm sóc phải đúng kỹ thuật cây mới phát triển tốt, cho hoa đẹp. Là nghệ nhân “chuyên” lan Cattleya, nhiều lần đoạt giải thưởng và đang sở hữu bộ sưu tập lan Cattleya giá trị, ông Lê Nhị Trí (Q.2, TP.HCM) hướng dẫn cách chăm sóc lan Cattleya, giai đoạn cây con sau khi ra khỏi chai từ 12 - 15 tháng.

1. Những yếu tố quyết định cây lan

- Đó là môi trường và nguồn nước, hai yếu tố này quyết định 60 - 70% sự phát triển cây lan. Lan Cattleya cần ánh sáng đầy đủ mỗi ngày từ 8 tiếng trở lên, thông thoáng gió, độ ẩm 60 - 70%, giàn lan có lưới che. Cây con mới trồng, cây mới tách chiết che 70%. Cây mới trưởng thành che 50 - 60%, có nguồn nước tưới ổn định, sử dụng nước máy chứa vào bồn 24 tiếng trở lên hoặc nước mưa…

- Khi chọn cây lan trồng, ngoài yếu tố đẹp chú ý giống lan thích hợp với thời tiết, chọn cây siêng ra hoa, hoa đẹp. Dùng chậu nhựa đường kính 16 - 18 cm, chất trồng là dớn cọng, than, than gáo dừa… Nếu trồng than thì chặt nhỏ cỡ ngón tay cái đến ngón chân cái, sau khi chặt nhỏ than xong đem ngâm nước cho trôi hết bụi, dùng than sạch, nếu trồng dớn cọng cũng phải ngâm như than.

2. Kinh nghiệm trồng cây lan con

Cây con nhập về ở trong chậu nhựa mềm đường kính 6 - 8 cm, dùng tay bóp nhẹ xung quanh chậu mềm cho rễ bong tróc ra, sau đó lật úp chậu lấy cây con cùng chất trồng ra, đặt hoặc cột dây nylon giữ cho cây không bị nghiêng ngã, bỏ thêm than hoặc dớn cọng vào phần còn trống, treo chậu lan vào chỗ lưới che 70% nắng. Dùng Physan 20 với liều lượng 1% pha 1 lít nước phun xịt ướt toàn thân rễ, lá… để diệt khuẩn, ngừa rêu. Để khô 1 - 2 ngày, sau đó tưới vitamin B1 pha 1 cc/lít nước để dưỡng rễ và kích thích ra rễ mới. Đến khi cây ra rễ mới mạnh, bắt đầu dùng phân NPK 30 – 10 - 10 liều lượng loãng (phân nửa liều lượng bình thường) kết hợp với tưới đạm cá nửa tháng 1 lần. Lúc thấy bộ rễ đã ổn định, nhiều rễ, chuyển từ từ sang liều lượng bình thường. Khi cây nhảy chồi mới, phát triển mạnh, đổi sang phân NPK 20 – 20 - 20.

3. Kinh nghiệm trồng lan tách chiết

- Đối với trồng cây tách chiết, thì mỗi đơn vị cắt là 2 - 3 tép, phải cắt đúng “thì”, tức lúc cây vừa ra rễ non. Sau khi tách tép, nhúng vào Physan pha 1 cc/lít nước, để khô rồi ngâm tiếp vào thuốc trừ nấm, rồi đem treo ở chỗ râm mát một vài ngày thì tiến hành trồng.

- Khi trồng phải cột chặt đơn vị (tép lan) vào cây ti (để giữ cố định), hoặc cột vào móc chậu để cây không bị lay động khi tưới hoặc gió mạnh, xoay hướng phát triển vào trong chậu, bỏ chất trồng vào chậu cho đầy lên cách đầu rễ non khoảng 1 - 2 cm, cẩn thận đừng để chất trồng va chạm vào đầu rễ non.

- Đem chậu lan mới trồng vào chỗ lưới che 70% nắng, tưới vitamin B1, pha 1 cc/lít để kích thích ra rễ, lúc cây ra rễ mạnh, dùng phân 30 – 10 - 10 pha loãng (50% liều lượng) kết hợp với vitamin B1 tưới xen kẽ 5 ngày 1 lần, đến khi cây nhảy chồi mới, ra rễ nhiều có thể tăng lượng phân bình thường và đạm cá. Khi cây hoàn chỉnh 1 tép mới thì đổi sang phân NPK 20 – 20 - 20 (tỷ lệ cân bằng) và chủ yếu dùng phân NPK 20 – 20 - 20 và đạm cá. Nuôi trồng lan Cattleya ta nên dùng phân với liều lượng loãng, tưới nhiều lần (nếu có điều kiện), ví dụ liều lượng bình thường là 1 g/lít/tuần/lần thì ta dùng 1 g/2 lít/tuần/2 lần, như thế không sợ bị “sốc” cây.

4. Kinh nghiệm chăm sóc lan ra hoa

Lan Cattleya con sau khi trồng khoảng 12 - 15 tháng nếu thấy cây phát triển tốt, giả hành cao lớn, nhảy chồi mới mập, khỏe, cây trồng được 6 - 7 tép, phát triển tốt là những cây có thể ra hoa. Chỉ kích ra hoa những cây khỏe mạnh. Khi cây đạt những yêu cầu cần thiết để ra hoa thì tiến hành bón phân. Dùng phân NPK có tỷ lệ lân cao như 19 – 31 - 17, 11 – 35 - 15, 6 – 30 - 30… để kích ra hoa. Kết hợp với việc đưa chậu ra chỗ sáng hơn, đồng thời giảm nước tưới 50%... Khi điều khiển lan Cattleya ra hoa thì chú ý rằng “tăng lân, giảm nước, tăng ánh sáng”.

5. Kinh nghiệm phòng ngừa bệnh hại

Ngừa bệnh hơn trị bệnh, khi cây lan bị bệnh nếu chữa khỏi cũng mất sức, mất thời gian hồi phục nên phòng ngừa là chính. Có thể sử dụng Aliette, Benomyl, Topsin… (nội hấp); Mancozeb, DithaneM45, Zinep (tiếp xúc). Để “ngừa bao vây” thì hôm nay dùng Aliette, ngày mai dùng Benomyl… ngày thứ ba dùng DithaneM45, hoặc Zinep… Diệt côn trùng, ốc sên thì sử dụng Lannatte.

Kinh nghiệm trồng hoa Phong Lan

Kinh nghiệm trồng hoa Phong Lan

Kinh nghiệm trồng hoa Phong Lan by TT KNKN BL | Kinh nghiem trong hoa phong lan

Hiện nay nghề trồng hoa lan phát triển rất mạnh. Hoa lan Việt Nam có rất nhiều chủng loại, mỗi loại mang một vẻ đẹp khác nhau. Mùi hương quyến rũ cùng với vẻ đẹp kiêu sa của chúng đã làm mê hoặc biết bao người. Có nhiều loài thích hợp trồng như Dendrobium, Phalaenopsis, Oncidium, Vanda, Cattleya… Đây là những loài ra hoa khỏe, đẹp và bền cây, cho thu hoạch liên tục. Nếu trồng lan để chơi, giải trí nên chọn Dendrobium, Vũ nữ, Hồ điệp.


1 Thiết kế vườn
- Nếu trồng để kinh doanh cần thiết kế khung giàn lan làm bằng sắt chắc chắn, đảm bảo bền, chống gió bão. Giàn che ánh sáng dùng lưới màu xám hay xanh đen. Giàn đặt chậu bằng sắt, giàn treo bằng tầm vông hay sắt ống nước. Hàng trồng nên thiết kế vuông góc với hướng đi của ánh nắng.


- Nếu trồng lan để chơi trên lan can, mái hiên, sân thượng cần đặt thêm các chậu cảnh khác như cau, mai chiếu thủy , nguyệt quế … để giảm bớt sự khô nóng do ảnh hưởng của kết cấu bê tông, mái tôn…xung quanh.

2. Chọn giống
- Loài thích hợp cho trồng lan kinh doanh là các giống: MoNaKa, Dendrobium, Phalaenopsis, Oncidium, Vanda, cattleya…là những loài hoa khỏe, đẹp và bền cây, cho ra hoa liên tục. Nên trồng nhiều chủng loại, nhiều màu sắc sẽ dễ tiêu thụ trên thị trường.

- Nếu trồng lan để chơi, giải trí nên trồng Dendrobium, Vũ nữ, Hồ điệp vì đây là những loài dễ chăm sóc và ra hoa.

- Trồng lan có thể nhân giống bằng nuôi cấy mô hay tách mầm, chọn tách mầm từ các chậu lan lớn, mỗi phần để 2 - 3 nhánh. Dùng dao sắc khử trùng bằng cồn, vết cắt cần gọn, sau cắt bôi vôi vào vết cắt cho nhanh lành sẹo.

3. Chuẩn bị giá thể và chậu
Giá thể để trồng lan có thể dùng than gỗ, xơ dừa, vỏ đậu phộng.
- Than gỗ nung chặt khúc, kích thước 1 x 2 x 3cm, đem ngâm, rửa sạch, phơi khô.

- Xơ dừa xé tơi ngâm khoảng 1 tuần cho bớt tamin và mặn, phơi khô. Mụn dừa cần rửa sạch phơi khô. Vỏ dừa chặt khúc 1 x 2 x3cm xử lý nước vôi 5%.

- Vỏ đậu phộng: Dùng vòi nước phun nhiều lần để lượt bỏ một số tạp chất, giảm nhiệt, chất dầu, sau đó cho vỏ đậu phộng vào chậu bằng nhựa hay khay đất nung, kích cở tùy loại và độ tuổi. Nếu trồng trên luống thì cho vỏ đậu phộng vào luống dày 20cm. Nếu trồng kinh doanh thì dùng giá thể là vỏ đậu phộng thì giá thành rẻ hơn. Ngoài ra vỏ đậu phộng hút nước ít, độ ẩm vừa phải, lan ít bị nấm hơn.

4. Cách trồng
- Trồng trên luống: Làm luống rộng 80cm, dài tùy khổ đất, cho vỏ đậu phộng vào dày 20cm. Hai đầu luống có thể dùng cột bêtông hay cột sắt để căng dây cáp, mỗi luống cần 3 hàng dây cáp nhỏ trên thanh ngang để định vị cho cây lan. Có thể điều chỉnh độ cao của dây cáp theo sự phát triển của lan.

- Nếu dùng lan cấy mô thì khi lan mô đạt khoảng 4cm cần chuyển ra ngoài. Cây mô rửa sạch để trên miếng lưới hay rổ kê trên chậu nước để giữ mát cho cây con. Giai đoạn trồng chung trên giàn lấy xơ dừa bó xung quanh cây lan cấy mô, dùng dây thun cuốn lại rồi đặt lên giàn. Sau khi trồng trên giàn được 6 -7 tháng thì chuyển sang chậu nhỏ. Khoảng 6 tháng thì chuyển sang chậu lớn. Sau mỗi lần chuyển chậu khoảng 1 tuần mới được bón phân. Thay chậu còn tùy kích cỡ của cây, mức độ thối, hư mục rêu bám…

* Lưu ý: Lan trồng trong chậu lâu ngày ra hoa ít, cần dỡ lan ra khỏi chậu, cắt bớt các rễ già và quá dài, chuyển sang chậu mới, thay giá thể mới, lan sẽ sinh trưởng tốt và ra hoa trở lại.

5. Kỹ thuật chăm sóc
Lan là cây trồng dễ chăm sóc, nếu chúng ta đảm bảo được các điều kiện thuận lợi cho lan phát triển. Các yếu tố quan trọng nhất cho lan là ánh sáng, nước tưới, độ ẩm, chậu hay giá thể và dinh dưỡng.

- Về ánh sáng: Lan không chịu ánh sáng mạnh, cần làm giàn lưới che bớt ánh sáng, khi mới trồng nên làm lưới che hai lớp. Ánh sáng khoảng 65 - 70% là tốt nhất. Sau khi trồng xong tưới nước luôn (tưới phun sương) và duy trì 2 lần/ngày. Sau trồng 3 ngày tưới vitamin B1, pha 1cc/lít để kích thích ra rễ. Sau 7 ngày tưới phân NPK 30 – 10 – 10, liều lượng 5 – 10g pha vào bình 8 lít để phun. Khi cây nảy chồi mới, cây ra rễ nhiều ta tăng lượng phân bón.

- Về phân bón: Lan rất cần phân bón nhưng không chịu được nồng độ dinh dưỡng cao, vì vậy bón phân cho lan phải thực hiện thường xuyên và tốt nhất là bằng cách phun qua lá. Phân bón cho lan phải chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng đa, trung và vi lượng với thành phần và tỷ lệ phù hợp với từng thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây. Nguyên tắc chung là lan trong thời kỳ sinh trưởng thân lá mạnh cần đạm cao, lân và kali thấp, trước khi ra hoa cần lân và kali cao, đạm thấp trong khi lan nở hoa cần kali cao, lân và đạm thấp hơn. Phân bón thích hợp cho các thời kỳ này là Đầu Trâu 501, 701 và 901, đây là loại phân có đầy đủ và cân đối đa, trung, vi lượng và các chất điều hòa sinh trưởng. Nồng độ và liều lượng phun tùy thuộc tuổi và thời kỳ phát triển.

- Về nước tưới: Lan rất cần nước cho quá trình sinh trưởng phát triển. Nếu thiếu nước cây sẽ khô héo, giả hành teo lại, lá rụng nhưng không chết. Thừa nước, cây dễ bị thối đọt nhất là với các giống lan có lá đứng mọc sít nhau. Quá nhiều nước rễ có rong rêu và nấm bệnh phát triển mạnh. Nước tưới cho lan không quá mặn, phèn và clor dưới ngưỡng cho phép, pH 5,6. Chỉ tưới nước đủ ẩm, nên tưới vào sáng sớm hay chiều mát, tránh tưới buổi trưa khi trời đang nắng nóng. Sau những trận mưa bất thường, nhất là mưa đầu mùa cần tưới lại ngay để rửa bớt các chất cặn đọng lại trên thân lá.

- Về phòng trừ sâu bệnh: Lan là cây cũng dễ bị sâu bệnh, nhất là trong điều kiện chăm sóc kém, điều kiện môi trường không thuận lợi. Tùy theo từng loại sâu bệnh mà dùng các loại thuốc thích hợp. Liều lượng và nồng độ phun cần theo đúng hướng dẫn trên bao bì sản phẩm. Nếu lan bị các loại sâu hại thân lá có thể dùng các thuốc chứa hoạt chất Fenitrothion, Trichlorfon như Ofatox 400EC, hoạt chất Cartap như Patox 95SP hay Captafon, Captan hoặc Actara 25WG. Lan bị rệp sáp, rệp trắng, rầy mềm dùng Supracid 40ED/ND, Suprathion 40EC, Bitox 40EC hay Ofatox 400EC. Lan bị nấm, vi khuẩn hay virus gây nên tình trạng cháy lá từng đám, vết cháy lan tròn dần, bệnh thối rễ dùng Zinep, Starner 20 WP hay Benomyl.

6. Thu hoạch và bảo quản hoa
Hoa cắt cành ngâm trong dung dịch khoảng 15phút giúp hoa lâu héo, sau đó bọc lại bằng giấy báo.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc Hoa Lan

Kỹ thuật trồng và chăm sóc Hoa Lan

Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa Lan by AG | Ky thuat trong va cham soc hoa lan


1. Thiết kế vườn Lan


- Nếu trồng lan kinh doanh cần thiết kế khung giàn lan làm bằng sắt chắc chắn, đảm bảo bền, chống gió bão. Giàn che ánh sáng dùng lưới màu xám hay xanh đen. Giàn đặt chậu làm bằng sắt, giàn treo làm bằng tầm vông hay sắt ống nước. Xung quanh vườn cần dựng hàng rào chắn chắc chắn hay rào bằng lưới B40. Thiết kế hàng trồng theo hướng Bắc Nam để vuông góc với dường đi của ánh nắng. Các chậu lan cần chọn cùng cỡ kích thước, cùng giống, cùng độ tuổi, bố trí theo từng khu vực để dễ chăm sóc. Nước tưới phải sạch, có rãnh nước dưới dàn lan để tạo khí hậu mát cho vườn lan.

- Nếu trồng lan để chơi trên lan can, mái hiên, sân thượng cần chú ý rằng tiểu khí hậu các nơi này thường bị khô nóng do ảnh hưởng của các kết cấu bê tông, mái tole… xung quanh. Cần đặt thêm các chậu cảnh khác như cau, mai chiếu thuỷ, nguyệt quế… để giảm bớt ảnh hưởng của các yếu tố này. Cần che bớt ánh sáng mặt trời, tránh ánh nắng chiếu toàn bộ, nhất là vào buổi chiều.

2. Chọn giống
- Loài thích hợp cho trồng lan kinh doanh là Dendrobium, Phalaenopsis, Oncidium, Vanda, Cattleya… đây là những loài ra hoa khoẻ, đẹp và bền cây, cho thu hoạch liên tục. Nếu trồng lan để chơi, giải trí nên trồng Dendrobium, Vũ nữ, Hồ điệp; đây là những loài dễ chăm sóc và ra hoa.


- Có thể nhân giống bằng nuôi cấy mô hay tách mầm. Điều kiện môi trường nuôi cấy mô phong lan với nhiệt độ 22 - 27 độ C, cường độ ánh sáng thích hợp, pH từ 5 - 5,7. Khử trùng mô bằng Starner 20 WP cấy bằng Clorox hoặc Hipocloritcalci, bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng. Có thể tách mầm từ các chậu lan lớn, mỗi phần để 2 - 3 nhánh. Dùng dao sắc khử trùng bằng cồn, vết cắt cần gọn, sau cắt bôi vôi vào vết cắt cho nhanh lành sẹo.

3. Chuẩn bị giá thể và chậu
Có thể than gỗ, xơ dừa, vỏ lạc làm giá thể để trồng lan. Than gỗ nung cần chặt khúc, kích thước 1 x 2 x 3cm, than phải ngâm, rửa sạch, phơi khô. Xơ dừa xé cho tơi ngâm khoảng 1 tuần cho bớt tanin và mặn, phơi khô. Mụn dừa cũng cần rửa sạch phơi khô. Vỏ dừa chặt khúc 1 x 2 x 3 cm xử lý bằng nước vôi 5%. Chậu trồng bằng nhựa hay đất nung, kích cỡ tuỳ loại và độ tuổi.

4. Kỹ thuật chuyển chậu
Nếu dùng lan cấy mô thì khi lan mô đạt khoảng 4cm cần chuyển ra ngoài. Cây mô rửa sạch để trên miếng lưới hay rổ kê trên chậu nước để giữ mát cho cây con. Giai đoạn trồng chung trên giàn lấy xơ dừa bó xung quanh cây lan cấy mô, dùng dây thun cuốn lại rồi đặt lên giàn. Sau khi trồng trên giàn được 6 - 7 tháng thì chuyển sang chậu nhỏ. Khoảng 6 tháng thì chuyển sang chậu lớn. Sau mỗi lần chuyển chậu khoảng 1 tuần mới được bón phân. Việc thay đổi chậu còn tùy kích cỡ của cây, mức độ thối, hư mục rêu bám… Nếu trồng lan để chơi, lan lâu ngày ra hoa ít cần dỡ lan ra khỏi chậu, cắt bớt các rễ già và quá dài, chuyển sang chậu mới, thay giá thể mới, lan sẽ sinh trưởng tốt và ra hoa trở lại.

5. Kỹ thuật chăm sóc
Lan là cây trồng dễ chăm sóc nếu chúng ta đảm bảo được các điều kiện thuận lợi cho lan phát triển. Các yếu tố quan trọng nhất đối với lan là ánh sáng, nước tưới, độ ẩm, chậu hay giá thể và dinh dưỡng.

- Chiếu sáng:
+ Mật độ chiếu sáng ảnh hưởng rất lớn tới quá trình sinh trưởng, phát triển và ra hoa của lan. Thiếu nắng cây lan vươn cao nhưng nhỏ và ốm yếu, lá màu xanh tối, dễ bị sâu bệnh tấn công, cây ít nảy chồi, khó ra hoa, hoa nhỏ và ngắn màu sắc không tươi, hoa nhanh tàn. Thừa nắng lan thấp cây, lá vàng có vết nhăn và khô, mép lá có xu hướng cụp vào, dễ ra hoa sớm khi cây còn nhỏ nên hoa ngắn, nhỏ, cây kém phát triển. Nếu nắng gắt quá lá sẽ bị cháy, khô dần rồi chết.
+ Lan có yêu cầu khác nhau về mức độ chiếu sáng tùy theo loài lan và tuổi cây. Lan Hồ điệp (Phalaenopsis) ít chịu nắng nhất, có thể chịu được 30% nắng, lan Cattleya chịu được 50% nắng, lan Dendrobium hay Vanda lá hẹp chịu được 70% nắng, trong khi lan Vanda lá dài và Bò cạp chịu được tới 100% nắng. Lan con từ 0-12 tháng đang trong giai đoạn tăng trưởng thân lá chỉ cần chiếu sáng 50%, lan nhỡ từ 12-18 tháng cần chiếu sáng tới 70% và thời điểm kích thích ra hoa có thể cho chiếu sáng nhiều hơn, thậm chí bỏ dàn che để chiếu sáng tự nhiên. Hướng chiếu sáng cũng rất quan trọng đối với lan. Lan đặt ở hướng Đông nhận ánh nắng buổi sáng sẽ tốt hơn nhiều so với lan đặt ở hướng Tây nhận ánh nắng buổi chiều. Chính vì vậy nếu trồng lan trên sân thượng hay ban công ở phía Tây lan kém phát triển và ít hoa. Khi trồng lan cần bố trí hàng theo hướng Bắc – Nam để cây nhận được ánh sáng phân bố đầy đủ nhất.

- Phân bón:
+ Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đối với lan. Khi lan đầy đủ dinh dưỡng cây tươi tốt, ra nhiều hoa, hoa to đẹp, bền trong khi thiếu dinh dưỡng lan còi cọc, kém phát triển, không hoặc ít có hoa. Lan cần 13 chất dinh dưỡng khoáng, thuộc các nhóm đa, trung và vi lượng: Dinh dưỡng đa lượng gồm Đạm (N), Lân (P) và Kali (K). Dinh dưỡng trung lượng gồm Lưu huỳnh (S), Magiê (Mg) và Canxi (Ca). Dinh dưỡng vi lượng gồm Sắt (Fe), Kẽm (Zn), Đồng (Cu), Mangan (Mn), Bo (B), Molypđen (Mo) và Clo (Cl).
+ Có thể dùng phân vô cơ và hữu cơ hỗn hợp loãng sẽ cho kết quả tốt trong sự tăng trưởng. Trước mùa ngừng tăng trưởng một tháng, trong suốt một tháng bạn bón cho Lan loại phân 10-20-30 hoặc 6-30-30 để tạo một sự cứng cáp cho cây trước khi cây vào mùa nghỉ, trong tháng nghỉ của cây, lúc này ta sẽ ngưng tưới phân hoàn toàn.
+ Nếu cây Lan của bạn đã đủ sức khỏe và bắt đầu mọc chồi mới bạn muốn có một chậu hoa Lan nở trong vòng 3 tháng tới, bạn sẽ thỏa mãn yêu cầu dễ dàng bằng cách dùng phân 6-30-30 hoặc 10-55-10 với cách tưới như trên. Phải nhớ rằng luôn luôn có sự mâu thuẫn giữa sinh trưởng và phát dục, một điều kiện bất lợi về sinh trưởng cũng làm cho cây trổ hoa. Do đó khi cây ra hoa nhiều nó sẽ kiệt sức, vì thế nên cây Lan được trồng theo đúng nhu cầu về môi trường sống của nó mà ra hoa kém, bạn hãy suy xét lại xem trong quá trình nuôi dưỡng có lầm lẫn gì không? Một cây đến tuổi trưởng thành có đủ sức khỏe tất nhiên sẽ phát dục. vì thế nếu cây yếu ta không nên thúc cây ra hoa, cây sẽ bị mất sức. Sự thúc đẩy ra hoa chỉ được dùng khi cây mạnh khỏe hoặc trong vài trường hợp đặc biệt.

6. Thu hoạch và bảo quan
Hoa cắt cánh ngâm trong dung dịch giúp hoa lâu héo khoảng 15 phút, sau đó bọc lại bằng giấy báo.

Kỹ thuật trồng Lan Hài

Kỹ thuật trồng Lan Hài

Kỹ thuật trồng Lan Hài by Giống Cây Trồng | Ky thuat trong lan hai

Lan Hài được chia thành 2 nhóm: nhóm lá có gân nổi như vân cẩm thạch thích khí hậu ôn hòa; nhón có lá trơn thích vùng nóng ẩm. Chúng cho hoa với các kích cỡ khác nhau, từ bông nhỏ đường kính 5 cm đến những bông lớn hơn 20 cm. Tất cả đều có cuống dài và mập mạp. Lan Hài là loài hoa lí tưởng để trồng trong vườn nhà, trổ hoa hàng năm với số lượng bông ngày càng tăng. Hoa ưa nhiệt độ nóng ẩm. Cần tưới ẩm cây ít nhất 1 lần 1 ngày trong mùa hè nhưng tuyệt đôi không để nước đọng lại nơi gốc và rễ cây qua đêm, chúng sẽ thối mục với tốc độ ánh sáng.


1. Về ánh sáng
Paphiopedilums thích ánh sáng nhưng cũng chịu được bóng râm suốt mùa ươm trồng. Bạn cũng không nên phơi chúng cả ngày dưới nắng để tránh bị cháy sém. Và luôn nhớ ưu tiên lan Hài một vị trí đủ ánh sáng trong mùa đông.

2. Về nước tưới
Lan Hài cần độ ẩm đều và liên tục nhưng không thể chịu nỗi tình trạng ướt sũng một phút nào. Người đẹp này khó tính và cần bạn quan tâm chăm sóc hơn các loài hoa khác. Có thể tưới 1 tuần một lần hoặc nhiều hơn nếu trời nóng bức và cây có dấu hiệu khô.

3. Về phân bón
Không cần phải bón phân nhiều cho Paphiopedilums, chỉ cung cấp NPK cho cây 4 – 6 tuần 1 lần trong mùa đông và 2 tuần 1 lần khi vào hè.

4. Về giá thể (chậu trồng)
Vào đầu xuân hàng năm cần thay chậu và phân nhánh cho lan Hài để kích thích cây ra chồi mới. Chậu cây để lâu ngày sẽ tích mùn và rêu mốc – nguyên nhân làm nước ứ đọng trong chậu. Bạn thay mới hỗn hợp vỏ cây, than củi, xơ dừa để sự thoát nước cho rễ cây được đảm bảo.

5. Thời gian ra hoa
Hầu hết lan Hài cho hoa vào mùa Đông và Xuân. Chúng thường bắt đầu với chỉ một bông trên cành hoa mập mạp và khỏe khoắn, vài bông hoa khác sẽ nối tiếp nhau xuất hiện trong 1 vài … tuần sau và có thể kéo dài vài ba tháng.

Kỹ thuật trồng Lan trên gỗ lũa

Kỹ thuật trồng Lan trên gỗ lũa

Kỹ thuật trồng Lan trên gỗ lũa by Hội QTU | Ky thuat trong lan tren go lua

- Trong những chuyến về thăm quê hương vừa qua, tầm mắt của chúng tôi được thêm mở rộng trước những đoá hoa lan xinh đẹp của quê hương mà trước đây chỉ nhìn thấy trên hình ảnh.


- Ngắm nhìn những bông hoa trong hình ảnh chỉ cho ta ấn tượng nào đó nhưng không thể nào cho chúng ta thưởng thức vẻ đẹp toàn diện cả hương lẫn sắc của một bông lan thực thụ. Cảm giác này cũng như xem một thiếu nữ trong tranh vẽ hay môt bức ảnh chân dung, khác xa với việc chiêm ngưỡng tận mắt dung nhan và duyên dáng cũa mỹ nhân.

- Nhưng vẻ đẹp của mỹ nhân và hoa lan tại tuỳ thuộc một phần nào vào khung cảnh chung quanh. Đoá lan hoang dã mọc trên cây hay được gắn vào dù sao cũng có một vẻ đẹp thiên nhiên hơn là lan trồng trong chậu. Cùng một cây lan chúng ta hãy xem bức nào có vẻ đẹp tự nhiên hơn.

- Thời gian qua Hội Hoa Lan Việt Nam đã trình bày cách trồng lan trên cành nho khô mang tích cách phối hợp nghệ thuật với việc trồng lan. Hình bên là khóm Dendrobium lindleyi trồng chung với vài giống cây thuộc loại cây cần ít nước (succulant).

- Trong dịp về thăm đất nước năm 2009, chúng tôi thấy biết bao nhiêu sản phẩm bằng gỗ lũa rất đẹp đẽ nhưng đó chỉ là những vật dụng như bàn ghế hay các đồ trang trí. Gỗ lũa là những thân cây, rễ cây chôn vùi trong đất hoặc bỏ ngoài nắng mưa, sương gió dãi dầu. Đặc biệt là hình dáng và mầu sắc cũa gỗ lũa rất đẹp, rất có mỹ thuật. Các nghệ nhân thường căn cứ vào hình dáng nguyên thuỷ để tạo cho mình hay cho thiên hạ một tác phẩm độc đáo.

- Mặc dầu gỗ lũa là một thứ gỗ dù bao nhiêu năm mà vẫn không mục, nhưng gỗ lũa rất đắt cho nên ít người nghĩ đến việc trồng lan trên gỗ lũa.

- Nhưng tháng 3 vừa qua khi lên thăm các bạn trong CLB hoa lan Điện Biên, tại nhà anh Lê Văn Chiến chúng tôi đã ngỡ ngàng khi thấy bộ bàn ghế bằng gỗ quá lớn và lại càng kinh ngạc hơn là ngoài sân đầy những cây gỗ lũa khồng lồ với biết bao nhiêu lan trên đó.


- Qua nhà anh Hà khắc Hiểu, một miếng gỗ lũa thiệt đẹp còn dựa bên góc tường, chắc chủ nhân còn đang lưỡng lư xem nên trồng cây gì trên đó.

- Tới Ban Mê Thuột, khi thăm vườn lan của anh Cao bá Hảo cũng có khá nhiều lan trồng trên cành cây và trên gỗ lũa.

- Nhưng khi tới thăm vườn của anh Lê trọng Châu tại Đà Lạt, chúng tôi mới thấy rất nhiều tác phẩm nghệ thuật về trồng lan trên gỗ lũa của anh. Trước đây anh Châu cũng cống hiến cho chúng ta cách trồng cây trên giây thừng, trên thớt gỗ hoăc trên những tai nấm Linh Chi. Nay anh lại trình bấy một số lan trồng trên gỗ lũa, xin mời các bạn hãy thưởng thức các tác phẩm mới của Lê trọng Châu:


- Anh Châu cho biết anh vẫn chọn gỗ lũa để trồng, hầu như tất cả các giống như giồng Bulbophyllum, Dendrobium, Chiloschista, Coelogyne, Eria, Phalaenopsis. Theo anh rất nhiều giống lan có thể trồng trên gỗ lũa được, cái chính là tự mỗi người phải tạo độ ẩm trong vườn lan sao cho phù hợp. Riêng những giống lan chịu ẩm cao khi trồng trên gỗ lũa, đòi hỏi người trồng phải siêng năng chăm tưới nói chung là quan tâm đến nó nhiều một tí thì sẽ có kết quả tốt.

- Khi chọn được gỗ lũa thích hợp, chúng ta cần có 1 búa nhỏ, 1 kéo nhỏ, 1 kéo cắt cành, 1 kềm nhọn, 1 kềm mỏ bằng, 1 máy bắm ghim gỗ (loại mà người ta hay dùng để làm ghế sofa) 1 cuộn dây dù (tùy theo cây lan mà chọn loại dây lớn hay nhỏ). Dưới đây là cách anh gắn cây trên gỗ lũa:


- Những cây lan mới trồng thường thì chỉ phun sương, và nên sử dụng thuốc kích thích rễ hàng tuần. Về thuốc kích thích rễ ta có thể sử dụng loại B1 cho đến khi cây đã cứng lá và rễ non bắt đầu nhú ra, cần phải chú ý phải để ý đến chuyện nấm bệnh.


+ Dùng mấy bắn ghim cố định 1 đầu dây.
+ Để một ít dớn (Sphangum moss) mềm lên thân gỗ vào chổ vị trí trồng lan.
+ Đặt bụi lan lên trên miếng dớn.
+ Dùng đầu dây đã cố định ở bước 1 kéo ngang qua bụi lan, dùng mấy bắn ghim cố định đầu dây.
+ Ta cứ tiếp tục dùng dây cố định cho đến khi bụi lan không còn xê dịch được nữa là coi như hoàn tất.

Kinh nghiệm mua Lan

Kinh nghiệm mua Lan

Kinh nghiệm mua lan by Hội QTU | Kinh nghiem mua lan

1. Mua lan của bạn bè
- Mua của bạn bè đươc coi là chắc ăn nhất. Người bán và người mua đã biết nhau từ trước nên tránh được sơ xuất. Người bán có thời giờ và cơ hội giúp ta biết đươc những đặc tính của cây lan mà qua kinh nghiệm họ đã rút tỉa được.Dù đã đem cây lan về nhà rồi mình vẫn có thể liên lạc để tìm hiểu thêm. Nếu người bạn bán lan ở cùng một vùng với mình thì khỏi lo về phong thổ, tức cây lan mình mua đã quen khí hậu, đem về dễ sống hơn.

- Vì là người đồng điệu, người bạn sẽ bán cho mình một giá vừa phải, tránh bị "cắt cổ" của phường con buôn. Người bán là bạn ta nên mỗi khi thăm viếng họ sẽ cho ta ý kiến sau khi họ quan sát cây mình trồng. Đó là những bài học thực tế. Dù sao họ cũng là chủ cũ của cây lan nên còn trách nhiệm tinh thần.

2. Mua lan của nhà vườn


- Nếu nhà vườn ở quanh mình thì ta khỏi lo về phong thổ và nuớc tưới.

- Trường hợp cùng một thành phố thì nồng độ nước như nhau (không kể nhà vườn pha chế nước tưới riêng). Mua lan ở nhà vườn có lợi điểm là ta có nhiều cây để lựa chọn. Thường thì họ ương hay mua sỉ về cùng lứa cùng loại nên giúp ta dễ chọn cây nào lớn nhất, mạnh nhất hay hoa đẹp nhất.

- Nếu đi lại, mua nhiều lần, làm quen, người chủ bán thân thiện có thể chọn giùm ta cây tốt theo kinh nghiệm chuyên môn của họ. Các cụ ngày xưa hay nói "người mua lầm chứ người bán không lầm". Họ biết hơn ta cây nào cũ một năm, hai năm hay mới về, và cây nào đã ra hoa mấy mùa rồi hay cây nào "đẹt" không chịu ra hoa mà còn chậm lớn!

- Mua lan của nhà vườn chuyên môn có lợi là họ đã theo dõi kỹ càng, phân loại, có bảng tên, lai giống, tên cây cha mẹ. Dù có đắt hơn chỗ khác nhưng đáng tin cậy.

3. Mua lan ở Câu Lạc Bộ
Mua lan ở câu-lạc-bộ cũng được giá thân thiện, không mắc lắm vì quen biết. Nhưng lưu ý, vì có thể những cây họ đem bán là những cây họ muốn "dạt" ra vì một lý do nào đó và mình mua về lãnh "thẹo". Mua lan loại này cần có kinh nghiệm, cao tay ấn mới trị được và đưa cây lan về cuộc sống bình thường.

4. Mua lan ở triển lãm quốc tế
- Hằng năm vẫn có những triển lãm lan quốc tế ở từng vùng một. Nếu theo dõi trên các phương tiện truyền thông chúng ta biết đươc lịch trình triển lãm lan từng tiểu bang, liên tiểu bang và khắp nước Mỹ; đôi khi cả ở ngoại quốc. Chúng tôi thường theo dõi lịch trình triển lãm lan nơi mục Calandar nguyệt san Orchids của Hội Hoa Lan Hoa Kỳ (The American Orchid Society, AOS). Lịch trình được phối hợp và chia đều để tránh trùng nhau; tiện cho cả kẻ bán lẫn người mua. Riêng vùng Orange County, hàng năm hội chợ triển lãm lan thường được tổ chức vào đầu tháng Hai. Trước đây tại South Coast Plaza nhưng nay tại Fair Ground có phần chật chội hơn.

- Ngoài ra còn có hội chợ Lan tại các vùng lân cận như San Diego, Santa Barbara, San Francisco…

- Vì là hội chợ quốc-tế nên lan được đem từ các nước tới bán. Ngoài những giống hoa thông dụng còn có những loại lan đặc hữu chỉ có mọc ở một vùng khí hậu riêng biệt. Do đó khi mua những loại lan lạ ta phải để ý đến vấn đề khí hậu nơi cây lan xuất phát. Sự chênh lệch thái quá về độ cao, nhiệt độ, ẩm độ đều khiến ta khó trồng. Nếu mua một cây lan đặc hữu của xứ nóng xích đạo Equador mà trồng ở California thì đòi hỏi người trồng phải đầy đủ phương tiện và kinh nghiệm thì mới mong cây lan đó sống còn chứ chưa nói đến ra hoa.

5. Mua lan gửi qua bưu điện hay các hãng chuyên chở
Ngày nay với thời đại buôn bán trên các mạng, chúng ta có thể mua lan ở phương xa và được giao tận nhà. Ngoài vấn đề dè dặt khi dùng thẻ tín dụng, chúng ta còn gặp khó khăn sau đây:
- Màu sắc hoa lan không hoàn toàn đúng như trong hình vẽ quảng cáo.

- Cây lan đôi khi còn quá nhỏ khó chăm sóc.

- Tuy đôi khi rẻ vì giá quảng cáo, nhưng, người bán hay bán kèm nhiều cây với nhau mà trong đó có cả cây mình đã có rồi. Tổng cộng giá cũng cao vì còn thuế và tiền chuyên chở.

- Gặp cây không thích mình cũng phải chịu vì không lẽ trả lại một cây.

- Mình không lựa chọn cây như ý thích vì bị sâu, rệp, bị giập, bị virus…

- Chỉ mua theo lối này những cây thật hiếm để gây giống mà thôi và ráng chịu rủi ro.

- Cây gửi theo lối này thường là chỉ có rễ không (bare root) bọc trong bao nylon. Nếu thời gian chuyên chở lâu, cây sẽ bị nẫu, úa hay èo uột.

6. Mua lan ở tiệm bán hoa lẻ, những nơi không chuyên nghiệp
Lan bán ở đây được coi như tạp hoá chứ không phải chuyên ngành về lan. Lan được xịt hoá chất để thúc cho mau tăng trưởng, nở rộ, do đó đã kiệt sức gần như chỉ dùng một lần, khó dưỡng để trồng lại cho mùa tới. Thêm nữa,thời gian để trong tiệm quá lâu, cây bị vàng, yếu, vì thiếu nắng, thiếu diệp-lục-tố. Lan bán nơi không chuyên nghiêp như nơi bán vật liệu xây cất, nghĩa trang,… đa số là lan phổ thông, không quý hiếm và không được chăm sóc đúng mức.

7. Mua lan trực tiếp từ người săn tìm
Đây là trường hơp mua lan từ các người đi tìm trong rừng về bán mà ta thường thấy tại các tỉnh miền cao nguyên như Dalat, Chapa, Thái Nguyên… Đôi khi có thể mua lan qua các mối trung gian; tuy sẵn nhưng giá cao hơn nhiều. Người mua có thể đặt cọc mua những cây lan quý hiếm từ người săn nhưng dễ bị lôi thôi với pháp luật nếu mua phải những cây đã được ghi vào sổ cấm. Lan mới hái đem về tuy tươi nhưng dễ bị "xốc" vì thay đổi đột ngột. Nếu được, nên nhờ những người có kinh nghiệm chăm sóc trong thời gian đầu mới về. Nên ghi tên loại lan mình mua; nếu không có tên khoa học thì cũng ít nhất tên địa phương để dễ truy cứu sau này. Cần nhớ, mua lan trực tiếp từ người săn lan, vô tình ta đã tiếp tay với những kẻ khai thác rừng và hoa lan một cách bất hợp pháp.

Cách chọn mua Phong Lan trồng

Cách chọn mua Phong Lan trồng

Cách chọn mua phong lan trong by Hội QTU | Cach chon mua phong lan trong

1. Nguyên tắc chung
Dù mua lan ở đâu chúng ta cũng nên theo những cách sau đây:
- Đối với người mới chơi lan nên nhờ người có kinh nghiệm chỉ cho mua những cây dễ trồng. Không nên mua nhiều cây và nhiều loại cùng một lúc.

- Nếu mua lan ở nhà vườn hay nơi triển lãm nên đòi hỏi bảng tên rõ ràng. Nhiều khi cây lan mất bảng tên hay lầm bảng tên của cây khác do khách chọn lựa gây ra.

- Nên tìm hiểu xuất xứ cây lan muốn mua để đáp ứng môi trường tương ứng.

- Đối với những cây lan lạ từ ngoại quốc chúng ta nên xin một bản hướng dẫn cách trồng. Nên hỏi người bán càng nhiều chi tiết càng tốt về cây lan mình muốn mua:bón phân, tưới nước, thời gian cây ngủ đông ... (nên đi sớm ngày đầu mới hy vọng có những bản hướng dẫn này).

2. Cách chọn phong lan


- Chọn những cây còn khoẻ: lá mướt, không bầm giập.

- Rễ còn tươi, căng nuớc. Củ không bị hà, gặm nhấm.

- Không dấu hiệu có rệp, đốm đen do cháy nắng hay bị virus.

- Nếu là những cây bare root, rễ có thể khô héo, nhưng còn lá và ở kẽ gốc có mầm non xanh nhú ra.

- Chọn những cây khoẻ, xum xuê, bẹ lớn, nhiều thân, nhiều củ so với cả khay.

- Nên chọn cây có ít nhất một hoa để so sánh màu sắc với cây mẹ( mẫu). Nếu mua cây chưa có hoa thì màu sắc của hoa không được bảo đảm.

3. Cách mua Lan ở triển lãm
- Nên đi sớm để có nhiều tài liệu phân phối từ nhà sản xuất.

- Đã thích, đã chọn thì lấy liền, do dự bỏ xuống người khác lấy mất.

- Mua xong đem ký gửi (không mất tiền, nhớ lấy biên nhận).

- Vì là triển lãm quốc tế, giá cả hoa lan thay đổi tùy gian hàng nên cần đi dọ giá (có thể chênh lệch nhiều) trước khi mua.

- Nên đi mua sớm, về sớm để tránh cho cây khỏi mất sức.

- Vì lan được mang từ xa đến nên cây không có đất và rễ được cuốn bằng bông, giấy hay moss cho đỡ khô. Do đó khi về nhà nên kiểm soát lại và trồng vào môi trường thích hợp. Nếu không cây sẽ bị úng nước và thối rễ.

- Khi mang lan về, không nên để lan trong thùng xe đậy kín mà nên để trong xe, xuống cửa kính hay mở máy lạnh để tránh chênh lệch nhiệt độ đột ngột (mùa nóng).

- Căn cứ vào loại lan, cỡ cây ta sẽ trồng lan vào chậu lớn, nhỏ với đất trồng tương ứng hay gắn lên cây, lên gỗ. Trong thời gian đầu nên để cây nơi mát, tránh gió lùa.

- Tóm lại, tâm lý của người sưu tầm cũng như của người chơi lan là bao giờ cũng muốn có thêm cái mới; một phần để thỏa mãn tham vọng, một phần để thử cái tài trồng tỉa. Nhưng, đôi khi quên khả năng của mình có đủ sức chăm sóc hay không. Thấy cây lan quý hiếm, nhìn đẹp mắt nhưng nên suy nghĩ quý hiếm thì khó trồng, hay được mang từ nơi xa tới; đẹp mắt là do người trước trồng với bao công lao, liệu mình có đủ phương tiện như họ không. Trường hợp bạn muốn mua cây lan lạ về chưng hay làm thí điểm thì lại là chuyện khác. Còn mua lan để nuôi dưỡng cần đắn đo trước khi mua.

Kỹ thuật nhân giống hoa Phong Lan

Kỹ thuật nhân giống hoa Phong Lan

Kỹ thuật nhân giống hoa Phong Lan by QTU | Ky thuat nhan giong hoa phong lan

Với những phát minh và kỹ thuật khoa học mới mẻ, chuyện nhân giống hoa lan không còn ở phạm vi cắt cành, tách nhánh hay gieo hạt theo phương thức cổ xưa khi được khi không nữa. Trong phạm vi bài này chúng tôi xin chỉ trình bầy việc nhân giống một cách tổng quát để chúng ta có một ý niệm chung. Nếu muốn hiểu rõ ngọn ngành cần phải tìm hiểu kỹ càng hơn hay nói cách khác là phải theo một lớp huấn luyên chuyên ngành.

1. Tách nhánh
- Nhiều giống lan mỗi năm mọc thêm vài ba nhánh mới. Sau vài năm cây lan đã trở thành một khóm lớn có 9 - 10 nhánh. Những nhánh già nếu để lại chỉ là chiếc bầu chứa nước chứ không ra hoa và cũng không mọc cây non nữa. Để lại chỉ thêm chật chỗ, nhưng nếu tách rời ra, những nhánh già vì lý do sinh tồn sẽ mọc cây non. Khi tách ra, chúng ta cần phải có từ 3 - 5 nhánh. Nếu chỉ có 1 - 2 nhánh cây có thể chết vì không đủ sức, những nhánh non dù có mọc ra cũng khó lòng có hoa được.


- Khi tách nhánh nên dùng dao kéo đã khử trùng và phun thuốc sát trùng vào các vết cắt hay những chỗ bị phạm. Thời gian tách nhánh tốt nhất là sau khi hoa tàn hay trong mùa hè. Không nên tách vào cuối mùa thu hay mùa đông.

2. Tạo củ giả
Khi tách ra, những củ gìa của các giống lan như Cymbidium, Oncidium, Encyclia, Stanhopea ... đừng nên vất đi, vì những củ này thường mọc ra cây non. Cần phải cắt bỏ rễ thối, lá già rồi để vào chỗ rợp mát, thỉnh thoảng phun nước cho củ khỏi khô héo. Khoảng vài tháng sau các củ này sẽ mọc cây non, đơi khi cây mọc rễ khoảng 4 - 5 cm hãy đem ra trồng.

3. Tách cây con
Những loài như Phalaenopsis hay Dendrobium thường mọc cây non (keiki) sau khi hoa đã tàn. Khi đó chúng ta vẫn tưới bón cho cây mẹ như thường. Khi cây non ra rễ dài khoảng 4 - 5 cm sẽ dùng dao kéo đã khử trùng tách ra và đem trồng với những vật liệu cỡ nhỏ.

4. Cắt cành
Chúng ta cũng có thể nhân giống bằng cách cắt khúc cành hoa hay thân cây với những loại lan sau:
a) Phalaenopsis
Là một loài lan thân đơn, ít khi mọc cây con ở gốc, nhưng lại hay mọc cây con ở trên đốt của cành hoa. Có 3 cách nhân giống:
- Khi bông hoa đầu tiên vừa nở, phía dưới có 2 - 3 đốt không có hoa nhưng có chiếc vỏ bọc. Dùng dao hay tăm nhọn tách vỏ này ra, tránh phạm đến mầm bên trong, bôi thuốc mọc cây non (keiki paste) có chất Cytokinin giá bán khoảng 4 - 5$ USD vào mầm đó. Khi hoa tàn hãy cắt phía trên đi. Vài tháng sau sẽ mọc cây con, khi cây con ra rễ dài 4 - 5 cm, cắt ra và đem trồng

- Khi hoa đã tàn hết, cắt cành hoa sát đến tận gốc rồi cắm vào trong ly nước có pha phân bón 30 - 10 - 10 rất loãng 1/4 thìa cà phê cho 4 lít nước và lâu lâu lại thay nước một lần. Có người dùng nước dừa (coconut milk) thay cho nước lạnh, nhưng cách này dễ bị nhiễm trùng hay nhiễm nấm cho nên cần phải cho vài giọt Physan 20 hay Peroxide hydrogen vào. Để ở nơi rợp mát với nhiệt độ từ 75 - 80°F hay 25°C trở lên, vài tháng sau sẽ mọc cây non ở các đốt.

- Cắt các đốt ở dưới bông hoa đầu tiên (những đốt không có hoa) mỗi đầu chừa ra khoảng 2 - 3 cm, ngâm vào nước sát trùng trong vòng 20 phút rồi bỏ vào trong một chiếc bình bịt kín lai và để như trên.

b) Dendrobium, Phaius
Khi hoa tàn, cắt thân cây ra từng khúc như trên hay để nguyên cây, ngâm vào nước có pha chất sát trùng rồi đặt lên khay có rêu sphagnum moss. Để vào chỗ rợp mát và ấm như trên, vài tháng sau sẽ mọc cây con. Xin xem chi tiết trong bài "Nhân giống Đăng Lan".


c) Aerides, Ascocenda, Arachnis, Renathera, Vanda, Staurochilus ...
- Những cây lan thuộc các loài kể trên thường mọc quá dài và một đôi khi lại bị thối ngọn hay thối gốc nhất là Ascocenda và Vanda. Trường hợp này nếu không cắt ra và kịp chữa trị cây sẽ chết.

- Khi cây lan mọc quá dài, có thể cắt ra làm nhiều đoạn theo như hình bên, mỗi đoạn cần tối thiểu phải có từ 3 - 5 đốt và 2 - 3 rễ, gốc cây cũng vậy. Sau đó bôi thuốc sát trùng vào 2 đầu, có thể dùng vôi ăn trầu thay thế.

- Nếu cây bị thối ngọn, hay thối gốc, dùng dao thật sắc đã khử trùng để thân cây không bị dập. Cắt cho tới khi nào không còn thấy chấm đen ở trong lõi và phải cắt thêm vào chừng 3 cm nữa, bôi thuốc sát trùng và để vào chỗ mát và ấm mỗi ngày phun nước một lần, nhánh mới và rễ mới sẽ mọc ra.

4. Thụ phấn
Nếu chỉ muốn thu phấn (hand pollination) hay lai giống một vài cây như Cymbidium, Cattleya chúng ta có thể thực hành trong một vài phút, nhưng nếu muốn có hoa đẹp chúng ta cần phải nghiên cứu kỹ càng. Bởi vì khi thụ phấn giữa những bông hoa cùng một cây hay với 2 cây khác nhau. Thí dụ ta khi lai cây hoa vàng với cây hoa đỏ tưởng sẽ là có mầu cam nhưng kết quả không như ý muốn bởi vì nhưng cây cha và cây mẹ có khi đã lai giống nhiều lần. Chỉ có những giống lan nguyên thủy mới giữ được nguyên tính một phần nào.

5. Giao hạt
Nhân giống bằng cách gieo hạt (seedling) gồm có 3 điều chính yếu:
- Thời điểm lấy hạt, có giống phải lấy hạt khi quả lan còn xanh, có giống lại phải đợị khi quả chin. Thời gian khoảng từ 50 ngày cho tới 260 ngày, trái lan có thể cho từ vài chục cho đến trên nửa triệu hạt.

- Việc trồng lan từ hạt hay trồng lan trong ống nghiệm không phải là dễ dàng, cần phải có những dụng cụ và nhiều lần kinh nghiệm. Vấn đề chính là phải khử trùng khử nấm trước khi geo hạt.

- Thời gian từ khi mọc ra từ hạt cho tới khi ra hoa khoảng từ 2 năm như Phalaenopsis và 9 - 10 năm cho Dendrobium speciosum.

6. Cấy mô
- Cấy mô là kỹ thuật nhân giống nhanh chóng và hữu hiệu nhất. Người ta có thể cấy một loạt ra hàng ngàn hay hàng trăm ngàn cây lan nhỏ với đặc tính y hệt như cây lan mẹ.


- Những cây lan nhỏ này được lấy ra từ tế bào của lá, rể nhưng phần lớn từ lõi của các mầm non mới mọc. Thông thường người ta cắt thành 20 mảnh nhỏ, sau đó được bỏ vào trong một dung dịch đặc biệt rồi cho vào máy lắc chậm chạp xoay vòng hoặc nghiêng sang bên phải rồi bên trái, để cho các mảnh này chỉ lớn lên và không ra lá hay ra rễ.

- Sau đó lại cắt ra thành 300 - 400 mảnh rồi tiếp tục như vậy cho tới 7.000 - 8.000 mảnh nhỏ hay nhiều hơn nữa. Cuối cùng người ta cho vào những chai (Flask) để cho cây mọc lên như gieo từ hạt.

- Nếu các bạn muốn nhân giống hãy chịu khó đọc kỹ để hiểu bíết tường tận về phương pháp, kỹ thuật, dụng cụ ... để không đến nỗi hoàn toàn thất bại.

Kinh nghiệm trồng lan Hồ Điệp

Kinh nghiệm trồng lan Hồ Điệp

Kinh nghiệm trồng lan Hồ Điệp by Hội QTU | Kinh nghiem trong lan ho diep

1. Không nên trồng lan với rêu vì rêu chóng mục, giữ chất muối ở trong nước và phân bón cho nên mỗi năm phải thay một lần. Các vườn lan trồng lan với rêu vì , độ ẩm cao, nhiệt độ, ánh sáng cũng như phân bón đã được nghiên cứu kỹ càng, hơn nữa nước tưới của họ rất tốt cho nên họ chỉ cần tưới khoảng 2 tuần lễ một lần. Chúng ta không đủ phương tiện làm theo được.


2. Khi tưới, đợi vỏ cây trên mặt chậu thật khô rồi mới tưới và nên tưới cho thật đẫm để nước có thể ngấm vào trong lõi vỏ cây. Tưới mỗi lần một chút,vỏ cây chóng khô và có thêm nhiều cặn muối không tốt cho cây.

3. Không nên bỏ nước đá vào trong chậu vì nước đá làm rễ bị lạnh không hút được nước. Hơn nữa cây lan không ưa bị lạnh như vậy. Nếu nhiệt độ trong nhà hơi lạnh hoa sẽ lâu tàn hơn, nhưng nếu nhiệt độ thay đổi quá mau chỉ làm cho hoa chóng tàn và thui nụ.

4. Bón phân như vậy quá mạnh và không có hiệu quả. Nên nhớ chỉ bón phân khi cây mọc mạnh và ra rễ. Rễ cây bị thối làm sao hút dược nước và phân bón. Mỗi lần chỉ bón ½ hay ¼ thìa cà phê mà là thìa gạt chứ không phải là thìa đầy. Bón phân quá mạnh sẽ làm cháy đầu rễ.

5. Không nên để lan ở gần bếp vì lan rất nhậy cảm với mùi gas và mùi dầu mỡ có thể làm hoa chóng tàn và thui nụ. Hơn nữa mỗi khi đốt bếp nhiệt độ sẽ tăng lên, khi tắt bếp nhiệt độ giảm xuống. Lan Hồ điệp không thích nhiệt độ thay đổi đột ngột như vậy.

Kỹ thuật rút ngắn thời gian nhân giống Lan Hồ Điệp

Kỹ thuật rút ngắn thời gian nhân giống Lan Hồ Điệp

Kỹ thuật rút ngắn thời gian nhân giống lan hồ điệp by Hội QTU | Ky thuat rut ngan thoi gian nhan giong lan ho diep

- Nghiên cứu tái sinh là mục tiêu hàng đầu của những nhà nuôi cấy mô, giúp gia tăng hệ số nhân giống cây trồng. Tuy nhiên việc này không dễ thành công do mô cấy chịu sự chi phối mạnh mẽ thành phần môi trường và vị trí tác kích trong quá trình cấy. Đối với cây lan Hồ Điệp, thị hiếu luôn cao trong và ngoài nước do hoa có kiểu dáng đẹp, đa dạng về màu sắc, lâu tàn, sang trọng và có giá trị cao trong giới hoa lan. Vì vậy, công tác nhân giống cho hệ số nhân cao luôn cần thiết cho một giống ưng ý. Thực tế, qui trình vi nhân giống lan Hồ Điệp khó hơn nhiều so với các giống lan khác. Đây cũng là một trong những nguyên nhân kích thích những nhà nuôi cấy mô khám phá chu trình phát triển của chúng.

- Cho đến nay, các báo cáo trong và ngoài nước trên loài hoa này sử dụng nguyên liệu cho nghiên cứu tái sinh gồm: đỉnh sinh trưởng, phát hoa (Rotor, 1949; Sagawa, 1961; Arditti và Ernst, 1993; Part và cộng sự 1996; Tanaka, 1987…), lá non (Part và cộng sự 2002; Ishii và cộng sự 1998…), chóp rễ (Ichihashi, 1997; Tanaka và cộng sự 1976; Kobayashi và cộng sự 1991…). Trong đó phát hoa được nghiên cứu nhiều nhất do khi cắt phát hoa không ảnh hưởng đến sức sống của cây mẹ, ngoài ra phần gốc phát hoa còn có các đốt chứa mắt ngủ nên rất thuận tiện cho kích thích tạo chồi.

- Thông thường các phát hoa có từ 3 - 4 hoa nở rất thích hợp cho bước vô mẫu. Giai đoạn này phần gốc phát hoa cứng cáp, các mắt ngủ phình to, khỏe thuận tiện cho việc khử trùng mẫu. Các đoạn phát hoa có chiều dài 50 - 60mm có chứa mắt ngủ được cấy lên môi trường giàu khoáng (Murashige và Skoog, 1962) bổ sung kích thích tố BA từ 0,5 - 2.0 mg l - 1. Sau 30 ngày nuôi cấy, mắt ngủ mọc dài, tạo lá non và phát triển thành chồi, khi chồi có từ 3 - 4 lá sẽ ra rễ. Để có hệ số nhân cao, các lá non từ chồi đang nuôi trong điều kiện in vitro được cắt nhỏ theo kích thước khoảng 10x10mm nuôi cấy tái sinh. Từ 3 - 4 tháng, các tế bào xung quanh mép lá cảm ứng tạo PLBs. Các PLBs phát triển thành chồi và cũng là nguồn mẫu để sản xuất cây con sau này. Một qui trình như vậy phải mất gần 1 năm để tạo cây con hoàn chỉnh.


- Nếu tạo được cụm chồi hoặc PLBs từ mắt ngủ phát hoa sẽ rút ngắn rất nhiều thời gian, giảm chi phí vật tư và hạ đáng kể giá thành con giống. Điều này đồng nghĩa với việc cải tiến phương pháp nhân giống cũng như sự kết hợp nhiều loại chất điều hòa sinh trưởng thực vật lên sự cảm ứng mẫu cấy.

- Phalaenopsis malibu heart là giống Hồ Điệp làm đối tượng nghiên cứu. Một loạt các nghiệm thức được tiến hành nhằm so sánh sự cảm ứng của mẫu cấy. Trong vòng 50 ngày, các cấu trúc tương tự PLBs được hình thành từ mắt ngủ trên đoạn phát hoa. Sự tái sinh PLBs đòi hỏi phải có Cytokinin và Auxin trong môi trường nuôi cấy: MS bổ sung Kinetin 2,2 mg l - 1, IAA 2.0 mg l - 1. Còn các mẫu cấy tạo cụm chồi hình thành sớm hơn, chỉ sau 40 ngày, khoảng 5chồi/cụm. Thành phần môi trường tối ưu cho thấy BA 3.0 mg l - 1 và NAA 0,5 mg l - 1 được kết hợp với môi trường khoáng MS. Qua thí nghiệm này thu được các PLBs và các chồi đồng nhất khỏe mạnh giúp cho việc tái sinh chồi tạo cây con nhanh chóng.

Kỹ thuật trồng Lan Dendrobium

Kỹ thuật trồng Lan Dendrobium

Kỹ thuật trồng Lan Dendrobium by Hội QTU | Ky thuat trong lan dendrobium

Dendrobium là một giống lan có nhiều loài trong họ Orchidaceae giống gồm hơn 1.600 loài. Giống chiếm vị trí lớn nhất là Bulbopllyllum. Phân bố trên các vùng thuộc Châu Á nhiệt đới, tập trung nhiều nhất ở Đông Nam Á và Úc Châu. Nếu như các nước Nam Mỹ tự hào về các loài thuộc giống Cattleya tuyệt đẹp của mình, thì các nước Đông Nam Á cũng hãnh diện vì có giống Dendrobium vô cùng phong phú. Không có một dạng chung nhất về hoa, cây, cũng như cách trồng của giống Dendrobium với số loài quá lớn này. Điều kiện sinh thái cũng rất đa dạng, có nhiều loài chỉ mọc và ra hoa ở vùng lạnh, có loài ở vùng nóng, có loài trung gian. Cũng có loài thích nghi với bất cứ điều kiện khí hậu nào.

1. Nhiệt độ, ẩm độ, tưới nước
- Giống Dendrobium gồm nhiều loài thích nghi với các điều kiện sinh thái khác nhau. Có thể tạm chia Dendrobium làm 2 nhóm chính: nhóm ưa lạnh và nhóm ưa nóng.

- Nhóm Dendrobium ưa lạnh sinh trưởng và phát triển tốt ở nhiệt độ lý tưởng là 15 độ C gồm các giống được lấy từ các vùng cao nguyên của Việt Nam và Miến Điện trên cao độ 1.000m như các loài Vảy Cá (Dendrobium Linlleyi), Thủy Tiên Tím (Dendrobium amabile), Long nhãn kim điệp (Dendrobium fimbriatum). Các loài này nếu được trồng ở nhiệt độ cao hơn hoặc bằng 25 độ C, thì cây vẫn sống, nhưng phát triển yếu hơn và hiếm bao giờ ra hoa.

- Nhóm Dendrobium ưa nóng, gồm đa số các giống Dendrobium rừng của Châu Úc, Indonêxia, Malaixia và các loài của giống Dendrobium lai hiện được trồng tại thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, nhiệt độ thích hợp cho các hoài của nhóm này là 25 độ C. Tuy nhiên các giống Dendrobium lai chịu được một nhiệt độ cao hơn nhiều.

- Ngoài ra còn có một nhóm Dendrobium trung gian có thể sống ở cả vùng lạnh và vùng nóng, những ở vùng lạnh cây sinh trưởng và ra hoa nhiều hơn ví dụ các loài Dendrobium Primulinum, Dendrobium fanmeri, Dendrobium chrysotoxum nhiệt độ lý tưởng của các loài này là 20oc. Dendrobium cũng như đa số các giống lan khác chỉ phát triển tốt trong điều kiện không khí ẩm và thoáng, ẩm độ tương đối cần thiết là 70%. Cấu tạo giá thể quá ẩm và úng là điều kiện bất lợi cho sự sinh trưởng của giống Dendrobium vì có thể toàn bộ rễ bị thối và biểu hiện là các cây con mọc từ phần ngọn của thân.

- Ở thành phố Hồ Chí Minh, Dendrobium được trồng trong điều kiện ánh sáng nhiều hơn, 70% ánh sáng khoảng 20.000 - 30.000 lux, vì thế các loài thuộc giống này sẽ được tưới nước nhiều hơn Cattleya: 2 lần/ngày từ tháng 5 đến tháng 11, 3 lần ngày từ tháng 12 đến tháng 2 và 1 lần/ngày từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4. Sự tưới nước 1 lần/ngày trong mùa nghỉ sẽ làm cho các giả hành của giống Dendrobium rụng lá và nhăn nheo nhưng điều chắc chắn xảy ra khi mùa mưa đến, những chồi non sẽ mọc lên rất nhanh và rất mạnh, các chồi hoa sẽ hình thành dần. Hoa sẽ nở trong thời gian 3 tháng sau khi mưa, và có thể kéo dài đến tháng 12.

- Nếu phân bón là điều kiện quyết định sự ra hoa của Cattleya, thì sự thay đổi các điều kiện sinh thái trong mùa nẫng và mùa mưa là nguyên nhân chính quyết định sự ra hoa của các loài thuộc giống Dendrobium (một số loài khác thuộc giống này ra hoa vào dịp Tết sẽ nói rõ ở phần ánh sáng). Quá trình khô hạn trong mùa nghỉ từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4 sẽ giúp cây dự trữ dưỡng liệu để chuẩn bị một mùa hoa hứa hẹn trong tương lai.

- Khái niệm về mùa nghỉ đối với một số giống lan nói chung và giống Dendrobium nói riêng là hoàn toàn mới. Ở thành phố Hồ Chí Minh và các tình phía Nam, từ lâu các nhà vườn ở đây đều trồng lan không có mùa nghỉ.

- Mùa nghỉ là thời gian tuyệt đối cần thiết đối với giống Dendrobium sự theo dõi trong 5 năm (1979 - 1983) cho thấy rằng đối với loài Dendrobium American Beauty, Dendrobium Pompadour... một thời gian nghỉ 2 tháng sẽ giúp cây lan đến tuổi thành thục và có thể thu hoạch từ 3 - 4 cành hoa, mỗi cành từ 20 - 25 hoa rất dễ dàng, một vấn đề mà các nhà trồng lan đang ao ước và đây cũng là mấu chốt giải quyết phẩm chất các cành hoa Dendrobium sẽ xuất khẩu trong tương lai.

2. Ánh sáng
- Dendrobium là giống ưa sáng, có thể trồng trong điều kiện ánh sáng trực tiếp hay khuếch tán ánh sáng hữu hiệu cho giống Dendrobium là 70%, vì thế giàn che với độ che sáng 30% dưới đất và 40% ở trên cao với cường độ ánh sáng từ 15.000 - 30.000 lux rất thích hợp cho sự phát triển của Dendrobium. Các chậu Dendrobium được treo trong giàn không nên quá gần nhau, mà phải có khoảng cách 25cm cho các loài có dạng lớn và 15cm cho các loài có dạng nhỏ, nhằm mục đích tạo cho cây có đầy đủ ánh sáng và độ thoáng. Nếu có đầy đủ giống, ta nên trồng một loài Dendrobium đồng nhất trong giàn, hoặc nếu một giàn trồng nhiều giống khác nhau nên chọn những cây cùng kích thước (để sự phân bố ánh sáng được điều hòa) và những cây cùng tuổi (để việc sử dụng phân bón dễ dàng hơn).


- Dendrobiun có thể trồng dưới ánh sang trực tiếp cây vẫn phát triển tốt, tuy nhiên để ngăn ngừa trường hợp cây bị bỏng lá, ta phải tập cho các cây thích nghi từ từ và các chậu khi trồng phải treo hơi khít vào nhau. Đối với các loài thuộc giống Dendrobium, phải nên nhớ, thà rằng cây bị bỏng lá vì thừa ánh sáng lơn là thiếu. Thiếu ánh sáng đối với các loài thuộc giống này sẽ gây ra sự thoái hóa rõ rệt, số lượng hoa cũng rất ít, cây èo ọt. Trái lại, thừa ánh sáng đối với các loài thuộc giống Dendrobim, chỉ làm cho cây xấu đi vì lá quá vàng hoặc các giả hành trơ trụi, nhưng cây sẽ thích nghi dần và vẫn đảm bảo cây ra hoa nhiều và đẹp. Dù sao điều kiện ánh sáng lý tưởng vẫn cho kết quả tối nhất.

- Ngoài ra thời gian chiếu của ánh sáng trong ngày là điều kiện quyết định sự ra hoa của một số loài chịu ảnh hưởng bởi quang kỳ, ví dụ: lan Giá hạc, Long tu, Kim điệp chỉ ra hoa với điều kiện ánh sáng có thời gian chiếu ít hơn 10 giờ trong ngày. Tuy nhiên, một giả thiết khác cần được nghiên cứu cung có thể các loai hoa này ra hoa do sự thọ hàn vào tháng 12. Loài lan Thạch hộc chỉ cần bị lạnh trong vài giờ, cây sẽ trổ hoa sau 1 tuần lễ.

3. Nhu cầu phân bón
Phải nhớ rằng Dendrobim thân đứng là loài lan đòi hỏi dinh dưỡng cao, vì thế chúng cần rắt nhiều phân bón và có thể dùng rất nhiều dạng phân bón khác nhau.Còn các loại Dendrobium thân thòng ăn phân yếu phải dùng nồng độ thật loãng. Phân heo có thể dùng rất tốt bằng dạng tưới pha thật loãng hay phân khô vò chặt thành từng viên dài đặt phía trên bề mặt giá thể. Phân bánh dầu khô cung được dùng hữu hiệu bằng cách ngâm nước rồi pha thật loãng để tưới hay dùng thắng từ viên bánh dầu khô: dùng đầu ngón tay đặt cách xa giả hành khoảng 5cm. Rễ lan sê hấp thụ dần dần các dưỡng chất được phóng thích qua quá trình tưới nước. Một số các loại phân hữu cơ khác cũng được dùng như phân tôm cá, phân trâu bò khô... Các loại phân vô cơ được dùng, thường có công thức 30-10-10 dùng 3 lần/1 tuần với nồng dộ 1 muỗng cà phê/4lít. Trong suốt mùa tăng trưởng (từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 1) một tháng trước khi bước vào mùa nghỉ (trong suốt tháng 2) ta bón phân 10-20-30 làm 2 lần/1 tuần để tạo một sức chịu đựng cho cây trước khi bước vào mùa nghỉ. Trong mùa tăng trưởng nếu cây có nụ hoa, ta thay phân 30-10-10 bằng phân 10-20-20 với chu kỳ bón như trên cho đến kho hoa tàn. Trong mùa nghỉ hoàn toàn không bón phân. cho Dendrobium, hay đúng hơn giảm và không bón phân cho Dendrobium khi cây hoàn tất thời kỳ tăng trưởng hằng năm của nó. Thường Dendrobium hoàn tất thời kỳ tăng trưởng vào tháng 9 đến tháng 10 khi mà những lá cuối cùng của nó thấy được trên đỉnh giả hành và thân. Thời kỳ tăng trưởng hoàn tất, bạn giảm nước tưới và thức ăn từ từ cho đến khi không còn gì nữa trong một thời gian chừng 4 tuần. Vào thời gian này cây cần càng nhiều ánh nắng càng tốt, kết hợp với điều kiện khí hậu tháng 12 ngày ngắn và nhiệt độ mát, những giống thay lá hằng năm chuẩn bị rụng lá để hình thành phát hoa. Các giống không thay lá ít biểu lộ hơn và thường chỉ rụng một đến hai lá ở các giả hành và thân già ít khi các nhà vườn trồng lan, dùng các loại phân riêng rề, thường phân bón được dùng ở dạng hỗn hợp gồm vô cơ, và đôi khi những chất phụ gia là các loại sinh tố và các nguyên tố vi lượng.

- Mặc dù các loài thuộc giống Dendrobium cần và sử dụng rất nhiều phân bón, nhưng bạn phải cẩn thận, phân bón chính là con dao hai lưỡi, lạm dụng phân bón dù là phân hữu cơ cũng đưa đến tác hại, kết quả cuối cùng là sự chết. Bạn có thể giảm nồng dộ phân bón theo tỷ lệ, để rút ngắn thời gian tưới giữa 2 lần, nhưng nếu tăng nồng độ phân bón, nhằm mục đích kéo dài thời gian giữa 2 lần tưới là một ý nghĩ sai lầm.

4. Cấu tạo giá thể
Giá thể của Dendrobium có cấu tạo tương tự như các loài thuộc giống Cattleya, nghĩa là chậu phải thật thoáng và không úng nước. Tuy nhiên do bản năng sinh học và cấu trúc thực vật với giả hành có thân, các loài thuộc giống Dendrobium có thể dùng giá thể hơi ẩm hơn Cattleya chút ít nhưng không được làm thối căn hành. Vì thế một số loài Dendrobium có thể phát triển trên các giá thể là xơ dừa hay cá quả dừa, dùng như một cái chậu chứa sẵn giá thể. Tuy nhiên nếu giá thể là xơ dừa phải hạn chế số lần tưới nước, nếu chậu là quả dừa nguyên phải cưa phần đáy, nếu không cây bị thối vì quá ẩm. Cũng có thể trồng cây lan Dendrobium với căn hành cách đáy chậu khoảng 3cm, rồi rải thật thoáng xung quanh căn hành một số rễ lục bình giặt sạch. Với cách trồng này thì kích thước chậu và cây phải thật tương xứng. Tuy nhiên, giá thể than và gạch vản tỏ ra hiệu quả nhất.

5. Mùa nghỉ
So với Cattleya, mùa nghỉ của các loài thuộc giống Dendrobium, cần thiết hơn nhiều. Mùa nghỉ của Dendrobim quyết định phẩm chát hoa trong mùa mưa đến. Tùy địa phương việc chọn thời gian nghỉ Dendrobium có khác nhau, riêng ở thành phố Hồ Chí Minh mùa nghỉ của Dendrobium nên bắt dầu từ tháng 3 đến cuối tháng 4. Một câu hỏi được đặt ra là, các loài của giống Dendrobium sau khi hoàn thành giả hành, một chồi mới được phát sinh ngay lúc bắt đầu sự nghỉ ngơi, bạn phải giải quyết như thế nào ? Theo chúng tôi, nếu chồi còn nhỏ, mắt chỉ hơi phồng lên, có thể giảm bớt nước tưới và mang vào một nơi khô và mát. Nếu chồi đã lớn trên 5mm, ta phải duy trì lượng nước tưới và phân bón để đảm bảo cho cây phát triển bình thường cho đến khi chồi trưởng thành và hình thành một giả hành hoàn chỉnh. Ta sẽ cho cây nghỉ ngơi với thời gian muộn hơn để cây lấy lại sức, nếu không chồi non này sớm muộn cũng sẽ bị lụi và xem như cây lan đã mất đi một mắt để hình thành một hướng (lead) mới.

6. Thay chậu và nhân giống Dendrobium
- Dendrobium là một giống lan rất nhạy cảm khi cấu tạo giả thể không thích hợp cho việc phát triển của nó và biểu hiện là, một số cây con mọc trên ngọn thân của các giả hành. Khi có điều này xảy ra bạn phải tiến hành thay chậu , vì chắc chắn các giá thể trong chậu đã bị hư. Hiện tượng này là do cấu tạo một giá thể quá ẩm như xơ dừa. Chỉ một thời gian ngắn thay giá thể, xơ dừa bị mục và lắng xuống đáy chậu tạo thành một lớp mùn úng nước. Chính vì thế các rễ hoàn toàn trong điều kiện úng thủy sẽ bị thối toàn bộ. Ngoài ra chính lớp mùn là điều kiện sinh sống thuận lợi của các côn trùng. Các loài này tác động cùng với sự bất lợi vì thừa nước, cắn phá toàn bộ rễ của cây lan. Do bản năng sinh tồn cây lan sẽ phản ứng bằng cách mọc ra một số cây con trên ngọn để duy trì nòi giống.


- Quan sát hiện tượng các cây con mọc trên chồi ngọn cũng sẽ giúp các nhà vườn kiểm tra xem cách trồng như thế đã hợp lý chưa. Nhất là về điều kiện nước tưới và bón phân. Ngoài ra với chu kỳ 2 năm một lần, ta nên thay chậu vì trong quá trình sinh trưởng, ít nhiều chậu bị đóng rêu, giá thể bị hư hao, cây mất cân đối.

- Việc thay chậu cũng tiến hành tương tự như Cattleya. Dendrobium và Cattleya rất giống nhau về vấn đề nhân giống, nghĩa là cũng cắt từng 3 tép một và các trình tự tiến hành cũng như Cattleya, nhưng mùa nghỉ của Dendrobium là 2 tháng. Vì thế ta phải cắt Dendrbium thành từng đoạn 3 tép trước Cattleya 1 tháng.

- Các cây con mọc trên ngọn thân thì phương pháp nhân giống đơn giản. Bạn tách rời cây con khỏi thân cây mẹ bằng một vết cất chỗ tiếp giáp. Một số người sợ rằng, với cách cắt nhu trên cây sẽ không đảm bảo tỷ lệ sống, nên vội vàng cắt thêm một đoạn thân cây mẹ. Thật ra không có sự khác biệt nhiều về sự tăng trưởng giữa cây cắt ngay chỗ tiếp giáp và cây cắt với một đoạn thân cây mẹ. Do đó một việc làm như vậy là lãng phí, vì trên đoạn thân cây mẹ này có thể cho thêm vài cây con nữa trong tương lai. Thực tế chứng minh rằng với 1 giả hành Dendrobium, nhiều khi có thể cho đến 15 cây con. Điều quan trọng là nên cất cây con vào thời điểm nào? Đối với các loài Dendrobium mạnh như Dendrobium Caesar Alba, Dendrobium Caesar Latil, Dendrobium Popadour có thể cắt cây con, khi giả hành cây con trưởng thành, mọi sự cắt quá non đều cho những kết quả không tốt. Đối với các loài yếu hơn như Dendrobium Jacqueline Thomas, Dendrobium Theodore Takiguchi... ta có thể đợi cây con mọc thêm một giả hành mới, thì việc nhân giống bảo đảm hơn.

- Cần có sự chọn lựa thật kỹ càng: nếu để cây con, thì cây mẹ sẽ yếu sức và ngược lại việc lấy cây con quá non sẽ có tỷ lệ sống thấp. Tùy hoàn cảnh và ý định sẽ giúp bạn có một suy xét hữu hiệu nhất. Ngoài ra Dendrobium là giống giả hành có thân, vì thế hư các mắt ngủ của căn hành không gây sự chết tuyệt đối Ở cây như giống Cattleya và chính nhờ hiểu biết này, bạn có thể nhân giống các giống Dendrobium quí một giả hành duy nhất vẫn đảm bảo cây sống. Cực đoan hơn, Dendrobium có thể nhân giống bằng cách cắt từng đoạn thân mang khoảng 2 mắt một, nhúng 2 đầu đoạn cắt, vào parafin hoặc bôi son, vôi... Đặt các đoạn nằm ngang, trên mặt cát ẩm, che lại bởi một lồng kính, ba ngày phun một lần dung dịch urê, 1 muỗng càphê/4 lít nước, cộng thêm cả sinh tố B1, với một nồng độ 10 phần triệu (10 ppm) trong thời gian 2 tuần liên tục. Sau đó chỉ phun mỗi dung dịch nửa muỗng cà-phê trong 4 lít + sinh tố B1 cho đến khi cây mọc các cây con. Phun hàng tuần trong các tuần kế tiếp.

7. Sâu bệnh và các vấn đề khác
- Vì lan Dendrobium cần được bón nhiều loại phân hữu cơ khác nhau và môi trường xơ dừa sẽ mục nát sau một thời gian ngắn được trồng. Đây là 2 nguyên nhân gây ra nhiều sâu bệnh hại cho các loài dán và cuốn chiếu cắn phá rễ trong giá thể.

- Một loại rệp dính màu vàng, kích thước rất bé khoảng đầu tăm, thường xuất hiện trên bề mặt lá. Loại này tác hại trên cây qua việc hút nhựa. Đối với các loài côn trùng cắn phá Dendrobium thì loại trừ chúng tương đối dễ dàng bằng Serpa, Bassa, nồng độ 1/500. Mặc dù Dendrobium là cây kháng bệnh rất mạnh, tuy nhiên cây vẫn bị nấm và virut tấn công, nếu điều kiện vệ sinh quá kém. Nguy hiểm nhất là bệnh khô thân gần gốc và giả hành do một loài virut xâm nhập, làm cho các giả hành bị khô và chết. Đây cũng là một trong những nguyên do làm cây mọc cây con trên ngọn thân. Có thể ngừa bệnh cho giống Dendrobium với khoảng cách dài hơn Cattleya là nửa tháng xịt 1lần bằng các loại thuốc ngừa nấm Topsil, Zineb, Bencmyl với nồng độ 1/400.